Nghị định 342/2026 có hiệu lực từ 18/10: doanh nghiệp FDI mua bán hàng hóa cần làm gì?

Nếu công ty bạn có vốn đầu tư nước ngoài và đang nhập khẩu, bán buôn, bán lẻ hay làm dịch vụ trung gian thương mại tại Việt Nam, thì từ 18/10/2026 khung pháp lý cho các hoạt động này đã thay đổi. Nghị định 342/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 03/9/2026 chính thức thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP và bãi bỏ Điều 36 Nghị định 146/2025/NĐ-CP.

Tin tốt: giấy phép đã được cấp vẫn tiếp tục có giá trị. Tin cần lưu ý: Nhà nước giờ đây theo dõi doanh nghiệp FDI sau cấp phép kỹ hơn nhiều, và một lần quên nộp báo cáo có thể dẫn đến mất giấy phép.

Nghị định 342/2026 điều chỉnh những gì?

Nghị định quy định chi tiết Điều 22 Luật Thương mại và Điều 5 Luật Quản lý ngoại thương, áp dụng cho nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (sau đây gọi chung là doanh nghiệp FDI) khi thực hiện:

• quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu, quyền phân phối (bán buôn, bán lẻ);
• dịch vụ logistics, giám định thương mại, xúc tiến thương mại, trung gian thương mại, cho thuê hàng hóa;
• vận hành nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử, nền tảng tích hợp;
• dịch vụ tổ chức đấu thầu hàng hóa, dịch vụ.

Hoạt động nào phải có Giấy phép kinh doanh?

Nghị định liệt kê cụ thể các hoạt động phải xin Giấy phép kinh doanh, gồm:

• bán lẻ hàng hóa (trừ một số trường hợp đặc thù);
• nhập khẩu, bán buôn một số mặt hàng chưa mở cửa hoàn toàn, như dầu nhớt, gạo, đường, vật phẩm đã ghi hình, sách, báo, tạp chí;
• logistics ngoài các phân ngành Việt Nam đã cam kết;
• cho thuê hàng hóa, xúc tiến thương mại (trừ quảng cáo), trung gian thương mại;
• vận hành nền tảng thương mại điện tử và tổ chức đấu thầu hàng hóa, dịch vụ.

Các hoạt động mua bán hàng hóa không nằm trong danh sách này được thực hiện sau khi doanh nghiệp đã đăng ký theo Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp, không cần xin thêm giấy phép.

Cơ quan cấp, điều chỉnh, cấp lại và thu hồi giấy phép là UBND cấp tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính. Với nền tảng thương mại điện tử lớn do nhà đầu tư nước ngoài kiểm soát, cơ quan cấp phép còn phải lấy ý kiến Bộ Công an và Bộ Quốc phòng về yếu tố an ninh quốc gia.

Điều kiện cấp phép: điểm mới đáng chú ý

• Nhà đầu tư đến từ nước có cam kết mở cửa thị trường với Việt Nam phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường theo điều ước quốc tế đã chọn và duy trì các điều kiện này trong suốt thời gian hoạt động.
• Nhà đầu tư đến từ nước chưa có cam kết phải đáp ứng thêm tiêu chí về sự phù hợp với pháp luật chuyên ngành và mức độ cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước cùng lĩnh vực trong 1 năm gần nhất tính đến ngày nộp hồ sơ.
• Doanh nghiệp đã thành lập tại Việt Nam từ 1 năm trở lên phải không còn nợ thuế quá hạn. Đây là chỗ hồ sơ hay bị vướng nhất: chỉ một khoản nợ tiền chậm nộp nhỏ chưa xử lý cũng đủ làm hồ sơ bị trả lại.
• Mở cơ sở bán lẻ vẫn phải xét các trường hợp có hoặc không phải kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT). Nghị định quy định lại tiêu chí ENT và cách tổ chức Hội đồng ENT.

Giấy phép không còn là "tài sản vĩnh viễn"

Đây là thay đổi doanh nghiệp FDI cần quan tâm nhất. Theo Nghị định 342/2026:

Báo cáo định kỳ bắt buộc. Doanh nghiệp FDI phải báo cáo tình hình mua bán hàng hóa, doanh thu, lợi nhuận, hàng nhập khẩu và hoạt động của các cơ sở bán lẻ:

• trước 15/01 cho kỳ báo cáo năm;
• trước 15/7 cho kỳ 6 tháng đầu năm.

Các trường hợp bị thu hồi Giấy phép kinh doanh, gồm:

• ngừng hoạt động mua bán hàng hóa quá 12 tháng mà không báo cáo cơ quan cấp phép;
• không báo cáo định kỳ trong 24 tháng liên tiếp;
• không cung cấp báo cáo, tài liệu, giải trình sau 03 tháng kể từ khi hết hạn cơ quan quản lý yêu cầu;
• bị xử phạt vi phạm hành chính 03 lần trong 12 tháng về nội dung hoạt động đã được cấp phép.

Khi doanh nghiệp không còn đáp ứng điều kiện đã được cấp phép, doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động tương ứng và có tối đa 12 tháng để khắc phục. Quá hạn mà chưa khắc phục, cơ quan cấp phép có thể chấm dứt hoạt động đó.

Giấy phép và hồ sơ cũ được xử lý thế nào?

• Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ đã cấp trước 18/10/2026 vẫn tiếp tục được sử dụng cho các hoạt động đã được cấp phép. Doanh nghiệp không phải làm thủ tục điều chỉnh chỉ vì nghị định mới.
• Hồ sơ nộp trước 18/10/2026 tiếp tục được giải quyết theo Nghị định 09/2018/NĐ-CP và Điều 36 Nghị định 146/2025/NĐ-CP.
• Nếu hồ sơ đó bị yêu cầu bổ sung, doanh nghiệp có tối đa 06 tháng để bổ sung, giải trình. Quá thời hạn này, hồ sơ chuyển sang áp dụng Nghị định 342/2026.

5 việc doanh nghiệp FDI nên làm ngay

1. Đối chiếu ngành nghề thực tế với giấy phép

Lấy Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, Giấy phép kinh doanh và danh sách các hoạt động công ty đang thực sự làm (bán lẻ online, cho thuê thiết bị, làm đại lý hoa hồng…), rồi đối chiếu với danh sách hoạt động phải có giấy phép ở trên. Hoạt động nào đang làm mà chưa có giấy phép thì cần xử lý trước khi bị kiểm tra.

2. Đưa hai mốc 15/01 và 15/7 vào lịch tuân thủ

Hai kỳ báo cáo này nên được quản lý giống như hạn nộp tờ khai thuế: có người phụ trách, có nhắc hạn, có lưu bằng chứng đã nộp. Nhiều doanh nghiệp FDI từng nghĩ báo cáo theo giấy phép kinh doanh là "thủ tục phụ". Theo nghị định mới, bỏ báo cáo 24 tháng liên tiếp đủ để bị thu hồi giấy phép.

3. Làm sạch nghĩa vụ thuế

Kiểm tra tài khoản thuế trên cổng thuế điện tử, xử lý dứt điểm các khoản nợ, kể cả tiền chậm nộp. Việc này là điều kiện để được cấp mới hoặc điều chỉnh giấy phép, và nên làm trước mỗi lần mở thêm điểm bán hay mở rộng hoạt động.

4. Khớp số liệu báo cáo giấy phép với sổ kế toán

Doanh thu, lợi nhuận và hàng nhập khẩu trong báo cáo theo giấy phép phải khớp với báo cáo tài chính và tờ khai thuế. Số liệu lệch giữa các nơi nộp là lý do phổ biến để cơ quan quản lý yêu cầu giải trình.

5. Hoàn thiện sớm hồ sơ đang xử lý

Nếu bạn đã nộp hồ sơ trước 18/10/2026, hãy theo sát và bổ sung ngay khi được yêu cầu. Để quá 6 tháng, hồ sơ sẽ chuyển sang xét theo quy định mới, có thể phải chuẩn bị lại từ đầu.

3M có thể hỗ trợ gì?

3M đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp có vốn nước ngoài từ khâu thành lập công ty FDI đến kế toán, thuế trọn gói. Với Nghị định 342/2026, chúng tôi hỗ trợ rà soát giấy phép và ngành nghề, lập lịch báo cáo định kỳ, đối chiếu số liệu báo cáo với sổ sách và kiểm tra nghĩa vụ thuế trước khi doanh nghiệp xin cấp hoặc điều chỉnh giấy phép.

Chưa chắc hoạt động của công ty mình có cần Giấy phép kinh doanh hay không? Đặt lịch trao đổi 30 phút với chúng tôi để được rà soát miễn phí.

Liên hệ tư vấn thêm:

• Hotline / Zalo: 033 827 0386 · Nhắn Zalo
• Email: [email protected]

---

Nguồn tham khảo: Nghị định 342/2026/NĐ-CP ngày 03/9/2026 của Chính phủ; Báo Điện tử Chính phủ – Chính sách mới có hiệu lực từ tháng 10/2026; Sở Công Thương An Giang; Tạp chí Thuế – Hải quan.

Bài viết mang tính thông tin tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể. Doanh nghiệp nên đối chiếu với toàn văn Nghị định trước khi áp dụng.