NỘI DUNG CHÍNH
Căn cứ pháp lý:
- Luật Thuế giá trị gia tăng 2024
- Luật Doanh nghiệp sửa đổi năm 2025
- Luật Doanh nghiệp 2020
- Quyết định 3389/QĐ-BTC năm 2025
1. Cơ sở pháp lý và bối cảnh thay đổi
Ngày 6/10/2025, Bộ Tài chính ban hành Quyết định 3389/QĐ‑BTC năm 2025 phê duyệt Đề án “Chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán”.
Theo đó, từ ngày 01/01/2026, sẽ chấm dứt hoàn toàn phương thức thuế khoán đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và chuyển sang cơ chế tự kê khai, tự nộp thuế theo doanh thu thực tế.
Việc phân nhóm quản lý hộ kinh doanh nhằm mục tiêu:
- Minh bạch hơn trong thu thuế, giảm thất thu;
- Phân cấp khác nhau cho các hộ theo quy mô doanh thu, tránh “một khuôn khổ áp dụng cho tất cả”;
- Giảm thủ tục hành chính đối với hộ rất nhỏ, hỗ trợ quản lý mạnh hơn với hộ lớn.
2. Phân nhóm hộ kinh doanh và tiêu chí phân loại
Theo Đề án kèm Quyết định 3389/QĐ-BTC, hộ, cá nhân kinh doanh được phân thành 3 nhóm quản lý thuế từ 01/01/2026 như sau:
| Nhóm | Tiêu chí doanh thu (năm) | Ghi chú |
| Nhóm 1 | Doanh thu ≤ 200 triệu đồng/năm | Hộ kinh doanh rất nhỏ |
| Nhóm 2 | Doanh thu > 200 triệu và ≤ 3 tỷ đồng/năm | Hộ kinh doanh vừa/ nhỏ |
| Nhóm 3 | Doanh thu > 3 tỷ đồng/năm | Hộ kinh doanh lớn, bắt đầu áp chuẩn tương đương doanh nghiệp |
3. Quy định chi tiết đối với từng nhóm
| Tiêu chí | Nhóm 1 Doanh thu ≤ 200 triệu | Nhóm 2 200 triệu < Doanh thu ≤ 3 tỷ | Nhóm 3 Doanh thu > 3 tỷ |
| Thuế GTGT | Không phải nộp | – Theo phương pháp trực tiếp theo % doanh thu): Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ % – Tự nguyện đăng ký áp dụng phương pháp khấu trừ nếu đủ điều kiện: Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ | Bắt buộc áp dụng khấu trừ: Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ |
| Thuế TNCN | Không phải nộp | Tính theo tỷ lệ % trên doanh thu theo từng ngành nghề Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ % | Tính trên thu nhập tính thuế x 17% Thu nhập tính thuế = Doanh thu – chi phí hợp lý |
| Trách nhiệm kê khai doanh thu | Kê khai 2 lần/năm (đầu/ giữa năm và cuối năm) để xác định nghĩa vụ thuế | Kê khai theo quý (4 lần/năm) + quyết toán năm | Kê khai theo tháng (nếu có doanh thu năm trên 50 tỷ) hoặc quý, quyết toán năm |
| Hóa đơn | Khuyến khích dùng hóa đơn điện tử có mã (trong giao dịch với người tiêu dùng) | Bắt buộc dùng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền nếu doanh thu > 1 tỷ và có hoạt động kinh doanh bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng; | Bắt buộc dùng hóa đơn điện tử có mã hoặc HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền |
| Sổ kế toán | Ghi chép đơn giản (được hỗ trợ phần mềm đơn giản miễn phí) | Sổ kế toán đơn giản, phần mềm miễn phí | Bắt buộc theo chế độ kế toán của doanh nghiệp siêu nhỏ hoặc doanh nghiệp vừa |
| Tài khoản ngân hàng | Không bắt buộc | Bắt buộc mở tài khoản riêng phục vụ kinh doanh | Bắt buộc mở tài khoản riêng phục vụ kinh doanh |
| Chuyển đổi phương pháp tính thuế | Không áp dụng | Nếu doanh thu > 3 tỷ trong 2 năm liên tục → áp dụng như nhóm 3 từ năm sau | Áp dụng như doanh nghiệp. Được khấu trừ thuế GTGT đầu vào từ kỳ đầu tiên |
4. Doanh thu để chịu thuế GTGT từ năm 2026
Theo Khoản 25, Điều 5, Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, quy định:
Điều 5. Đối tượng không chịu thuế
…..
25. Hàng hóa, dịch vụ của hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh có mức doanh thu hằng năm từ 200 triệu đồng trở xuống; tài sản của tổ chức, cá nhân không kinh doanh, không phải là người nộp thuế giá trị gia tăng bán ra; hàng dự trữ quốc gia do cơ quan dự trữ quốc gia bán ra; các khoản thu phí, lệ phí theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí.
Khoản 2 Điều 18 luật này quy định hiệu lực từ ngày 01/01/2026.
Kết luận: Từ 01/01/2026 trở đi, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm trên 200 triệu đồng mới bắt đầu phát sinh nghĩa vụ thuế GTGT.
5. Hộ kinh doanh muốn chuyển đổi thành doanh nghiệp – các lựa chọn
Nếu hộ kinh doanh có ý định mở rộng quy mô, chuyên nghiệp hóa hoặc muốn áp dụng chế độ doanh nghiệp, thì có thể chuyển đổi sang các loại hình doanh nghiệp sau:
| Tiêu chí | Công ty TNHH 1 thành viên | Công ty TNHH 2 thành viên trở lên | Công ty cổ phần | Doanh nghiệp tư nhân |
| Số lượng chủ sở hữu | 1 cá nhân hoặc 1 tổ chức | Từ 2 đến tối đa 50 thành viên góp vốn | Tối thiểu 3 cổ đông, không giới hạn tối đa | 1 cá nhân |
| Trách nhiệm tài sản | Giới hạn trong phạm vi vốn góp | Giới hạn trong phạm vi vốn góp | Giới hạn trong phạm vi vốn góp | Vô hạn – toàn bộ tài sản cá nhân |
| Khả năng huy động vốn | Hạn chế (chỉ tăng vốn từ chủ sở hữu hoặc huy động thêm thành viên để chuyển sang loại hình khác) | Hạn chế hơn so với công ty cổ phần | Cao, dễ kêu gọi nhà đầu tư và phát hành cổ phần | Rất hạn chế |
| Cơ cấu quản lý | Gọn nhẹ, dễ kiểm soát | Chặt chẽ, có Hội đồng thành viên | Phức tạp hơn, có Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị | Đơn giản, chủ sở hữu toàn quyền |
| Ưu điểm | Cơ cấu gọn nhẹ, dễ kiểm soát; tách biệt tài sản cá nhân với tài sản công ty; giảm rủi ro về trách nhiệm tài chính | Cơ cấu quản lý chặt chẽ, quyền lợi và nghĩa vụ được phân định rõ; tách bạch tài sản cá nhân và tài sản công ty | Dễ huy động vốn từ nhiều nguồn, kể cả từ các nhà đầu tư bên ngoài; linh hoạt trong chuyển nhượng cổ phần; thuận lợi nếu có kế hoạch mở rộng mạnh mẽ hoặc niêm yết sau này. | Thủ tục thành lập đơn giản, toàn quyền quyết định hoạt động kinh doanh. |
| Nhược điểm | Khả năng huy động vốn hạn chế hơn so với công ty cổ phần. | Thủ tục chuyển nhượng vốn phức tạp hơn so với công ty cổ phần. | Cơ cấu quản trị phức tạp hơn; chi phí tuân thủ cao hơn | Rủi ro cao do chủ doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm vô hạn. Chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh, thành viên hợp danh của công ty hợp danh |
| Phù hợp với | Hộ kinh doanh do một cá nhân làm chủ, muốn mở rộng quy mô nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát tuyệt đối | Hộ kinh doanh có nhiều người cùng góp vốn, muốn phân chia quyền lợi và rủi ro theo tỷ lệ sở hữu | Hộ kinh doanh muốn huy động vốn lớn, hợp tác với nhiều đối tác và mở rộng quy mô nhanh | Trường hợp muốn duy trì cơ chế quản lý giống hộ kinh doanh nhưng vẫn có tư cách pháp nhân để giao dịch. |
6. Những điều hộ kinh doanh cần lưu ý và chuẩn bị sớm
– Xác định nhóm mà hộ kinh doanh mình thuộc theo doanh thu dự kiến năm 2026 để biết nghĩa vụ thuế, kê khai, hóa đơn, sổ sách mình sẽ phải đáp ứng.
– Kiểm tra doanh thu dự kiến: nếu gần ngưỡng 200 triệu hoặc 3 tỷ đồng thì cần tính toán trước để tránh bị chuyển nhóm bất ngờ hoặc chịu chế độ khắt khe hơn.
– Chuẩn hóa sổ sách và hóa đơn: ngay từ bây giờ nên bắt đầu ghi chép rõ ràng doanh thu, chi phí, sử dụng hóa đơn điện tử nếu cần.
– Chuẩn bị ngân hàng và tài khoản kinh doanh: với nhóm 2 hoặc 3 sẽ bắt buộc mở tài khoản riêng — nên chuẩn bị ngay.
– Xem xét chuyển đổi mô hình nếu hộ kinh doanh có quy mô, muốn mở rộng — chuyển thành doanh nghiệp có thể phù hợp và được hưởng nhiều lợi ích hơn.
Theo dõi thông tư, hướng dẫn chi tiết: vì mặc dù phân nhóm và tiêu chí đã được xác định, nhưng khi triển khai sẽ có văn bản hướng dẫn chi tiết của Tổng cục Thuế và Bộ Tài chính — hộ kinh doanh cần cập nhật kịp thời.
– Lưu ý với kinh doanh qua sàn thương mại điện tử (TMĐT):
- Nếu sàn có chức năng thanh toán:
- Sàn khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế GTGT, TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu
- Nếu DT cuối năm < 200tr, được xử lý hoàn nộp thừa thuế đã nộp thay
- Nếu sàn không có chức năng thanh toán:
- Cá nhân phải tự kê khai, nộp thuế theo từng lần phát sinh, tháng hoặc quý
Ngoài ra các hộ kinh doanh sẽ được Cơ quan Thuế và các đơn vị liên quan hỗ trợ trong quá trình quản lý, chuyển đổi và tuân thủ quy định, bao gồm:
- Cung cấp miễn phí phần mềm kế toán, giúp hộ kinh doanh ghi chép, theo dõi doanh thu – chi phí – nghĩa vụ thuế minh bạch và thuận tiện hơn.
- Hỗ trợ sử dụng hóa đơn điện tử, bao gồm hướng dẫn khởi tạo, phát hành và xử lý trong quá trình giao dịch.
- Tư vấn pháp lý miễn phí, nhằm giúp hộ kinh doanh hiểu rõ các quy định về thuế, kế toán và nghĩa vụ kê khai.
- Khuyến khích chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, để được hưởng các chính sách ưu đãi theo Nghị quyết 68 và Nghị quyết 198 đối với hộ kinh doanh nhóm 3 (Doanh thu > 3 tỷ), như miễn giảm thuế, hỗ trợ thủ tục và chính sách tiếp cận vốn.
