Bãi bỏ thuế khoán từ 01/01/2026: lộ trình 5 bước cho hộ kinh doanh chuyển sang kê khai

Hơn 20 năm qua, thuế khoán là "vùng an toàn" của hộ kinh doanh: cơ quan thuế đưa ra một mức doanh thu khoán, mỗi tháng bạn nộp một khoản cố định, không cần ghi chép sổ sách. Giờ thì vùng an toàn ấy đã chính thức khép lại. Thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, phương pháp thuế khoán bị bãi bỏ từ 01/01/2026. Hơn 2 triệu hộ kinh doanh trên cả nước phải chuyển sang tự kê khai, tự nộp thuế theo doanh thu thực tế.

Cụ thể thay đổi những gì?

Trước đây, một quán cà phê được khoán doanh thu 30 triệu đồng/tháng thì mỗi tháng nộp khoảng 1.350.000 đồng tiền thuế (4,5% cho ngành ăn uống, gồm GTGT 3% và TNCN 1,5%), bất kể thực tế bán được 30 hay 80 triệu. Từ năm 2026:

• Bạn kê khai doanh thu thực tế theo tháng hoặc theo quý, căn cứ vào dữ liệu hóa đơn điện tử và máy tính tiền;
• Bạn phải ghi chép sổ sách theo chế độ kế toán hộ kinh doanh tại Thông tư 88/2021/TT-BTC: sổ doanh thu, sổ chi phí, sổ lương, sổ tiền mặt – tiền gửi;
• Cơ quan thuế đối chiếu chéo doanh thu bạn kê khai với dữ liệu máy tính tiền, sao kê ngân hàng và số liệu từ các sàn thương mại điện tử.

Tin vui là tỷ lệ thuế tính trên doanh thu vẫn giữ nguyên và đã gồm cả GTGT lẫn TNCN, chẳng hạn phân phối hàng hóa 1,5%; ăn uống, dịch vụ có gắn với hàng hóa 4,5%; dịch vụ 7%. Khác biệt nằm ở chỗ doanh thu không còn là con số "thỏa thuận" giữa bạn và cán bộ thuế nữa.

Lộ trình 5 bước chuyển đổi

Bước 1: Tách bạch tiền kinh doanh và tiền cá nhân (làm ngay)

Mở một tài khoản ngân hàng riêng, chỉ dùng cho việc kinh doanh. Bước này tốn ít tiền nhất nhưng lại quan trọng nhất: nếu tiền cá nhân và tiền kinh doanh lẫn lộn, khi cơ quan thuế kiểm tra, mọi khoản tiền chuyển vào tài khoản đều có thể bị coi là doanh thu chịu thuế.

Bước 2: Triển khai hóa đơn điện tử và máy tính tiền

Nếu doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm và bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, bạn bắt buộc phải làm việc này theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Chưa tới ngưỡng cũng nên dùng máy tính tiền sớm để có sẵn số liệu doanh thu sạch khi kê khai.

Bước 3: Mở sổ kế toán theo Thông tư 88

Bốn cuốn sổ theo mẫu không khó ghi, cái khó là phải đều tay: ghi mỗi ngày, giữ lại chứng từ mua vào. Nhiều hộ chọn thuê dịch vụ với chi phí từ 1,5 triệu đồng/tháng, vẫn rẻ hơn nhiều so với một lần bị ấn định thuế vì sổ sách bỏ trống.

Bước 4: Nộp tờ khai kỳ đầu tiên đúng hạn

Hộ kê khai nộp tờ khai theo tháng (chậm nhất ngày 20 của tháng sau) hoặc theo quý (chậm nhất ngày cuối cùng của tháng đầu quý sau). Kỳ đầu tiên của năm 2026 là kỳ cơ quan thuế xem xét kỹ nhất, và sai sót ở kỳ này thường khiến hộ bị đưa vào diện giám sát.

Bước 5: Có nên chuyển lên doanh nghiệp?

Khi đã phải ghi sổ, xuất hóa đơn và kê khai chẳng khác gì một công ty, ranh giới giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp chỉ còn rất mỏng. Lên công ty, bạn được trừ chi phí đầu vào khi tính thuế, vay vốn và ký hợp đồng lớn cũng dễ hơn; đổi lại, bạn phải lập báo cáo tài chính đầy đủ. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, khi doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm, thuê từ 3–5 lao động trở lên, hoặc khách hàng chủ yếu là doanh nghiệp cần hóa đơn, đã đến lúc tính chuyện chuyển đổi. Dịch vụ chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp của 3M lo trọn gói, từ giấy phép đến hệ thống kế toán ban đầu.

Đừng đợi đến kỳ quyết toán

Sai lầm chúng tôi dự đoán sẽ phổ biến nhất trong năm 2026: hộ kinh doanh vẫn làm như thời còn thuế khoán, cuối năm mới ngồi "dựng lại" sổ sách. Khi dữ liệu máy tính tiền và ngân hàng đã nằm sẵn ở cơ quan thuế, cách làm đó không còn đất sống. Dịch vụ kế toán hộ kinh doanh của 3M chạy trên nền tảng Practica: AI tự đọc dữ liệu bán hàng, sao kê và ghi sổ hằng ngày; chuyên gia kế toán soát xét rồi nộp tờ khai đúng hạn thay bạn.

Chưa biết nên tiếp tục là hộ kê khai hay lên công ty? Hẹn một buổi tư vấn miễn phí, chúng tôi sẽ tính giúp bạn cả hai phương án bằng con số cụ thể.