Khi mở rộng quy mô kinh doanh, việc lựa chọn mô hình hoạt động cho đơn vị trực thuộc là bài toán khiến nhiều doanh nghiệp đau đầu. Trong đó, chi nhánh hạch toán phụ thuộc là hình thức phổ biến nhất.
Vậy chi nhánh hạch toán phụ thuộc là gì? Doanh nghiệp phải kê khai thuế Giá trị gia tăng (GTGT) cho chi nhánh cùng tỉnh và khác tỉnh như thế nào để đúng quy định pháp luật? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây theo quy định mới nhất tại Thông tư 80/2021/TT-BTC và Nghị định 126/2020/NĐ-CP.
Nội dung chính
1. Chi nhánh hạch toán phụ thuộc là gì?
Chi nhánh hạch toán phụ thuộc là đơn vị trực thuộc của doanh nghiệp (công ty mẹ), chịu sự quản lý trực tiếp và sử dụng chung tư cách pháp nhân với trụ sở chính.
Một số đặc điểm pháp lý cốt lõi của chi nhánh phụ thuộc bao gồm:
- Mã số thuế & Hóa đơn: Chi nhánh được cấp mã số thuế phụ thuộc (mã 13 số). Chi nhánh được phép thông báo phát hành và xuất hóa đơn riêng nếu có đăng ký.
- Hạch toán kế toán: Toàn bộ kết quả hoạt động kinh doanh (doanh thu, chi phí) cuối năm sẽ được chuyển về và tổng hợp chung vào báo cáo tài chính của trụ sở chính. Công ty mẹ chịu trách nhiệm về mọi nghĩa vụ tài chính của chi nhánh.
- Chức năng hoạt động: Chi nhánh có thể trực tiếp tạo ra doanh thu (bán hàng, cung cấp dịch vụ) hoặc chỉ mang tính chất hỗ trợ (làm kho hàng, văn phòng đại diện, bộ phận kỹ thuật, chăm sóc khách hàng…).
2. Hướng dẫn kê khai thuế GTGT cho chi nhánh hạch toán phụ thuộc
Căn cứ theo quy định tại Khoản 1 Điều 12 và Khoản 4 Điều 13 Thông tư 80/2021/TT-BTC, nghĩa vụ kê khai thuế GTGT của chi nhánh phụ thuộc sẽ phụ thuộc vào vị trí địa lý (cùng tỉnh hay khác tỉnh) và hình thức đăng ký của doanh nghiệp.
2.1. Đối với chi nhánh phụ thuộc KHÁC TỈNH với trụ sở chính
Trường hợp 1: Không đăng ký kê khai riêng (Khai tập trung)
Trụ sở chính sẽ đại diện khai, tính và nộp hồ sơ khai thuế GTGT tập trung cho cả chi nhánh. Tuy nhiên, nếu chi nhánh hoạt động trong 5 lĩnh vực đặc thù dưới đây, trụ sở chính phải thực hiện phân bổ số thuế GTGT phải nộp cho địa phương nơi đặt chi nhánh:
- Hoạt động kinh doanh xổ số điện toán.
- Chuyển nhượng bất động sản (trừ trường hợp dự án đầu tư hạ tầng để chuyển nhượng).
- Hoạt động xây dựng theo quy định của pháp luật chuyên ngành.
- Đơn vị phụ thuộc là cơ sở trực tiếp sản xuất, gia công, lắp ráp (trừ các trường hợp loại trừ tại Điểm c Khoản 1 Điều 11 Nghị định 126).
- Nhà máy thủy điện nằm trên địa bàn từ 2 tỉnh trở lên.
Trường hợp 2: Chi nhánh trực tiếp bán hàng và đăng ký kê khai riêng
Nếu chi nhánh khác tỉnh có hoạt động trực tiếp bán hàng, có hóa đơn riêng và doanh nghiệp chủ động đăng ký phương pháp kê khai riêng:
- Cách xử lý: Chi nhánh phải tự kê khai và nộp thuế GTGT tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp của chi nhánh đó.
2.2. Đối với chi nhánh phụ thuộc CÙNG TỈNH với trụ sở chính
- Nếu không đăng ký kê khai riêng: Doanh nghiệp kê khai tập trung (chung) tại trụ sở chính và không cần phải phân bổ thuế GTGT cho địa phương của chi nhánh.
- Nếu đăng ký kê khai riêng: Chi nhánh tự lập tờ khai và nộp thuế GTGT tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp của chi nhánh.
💡 Mẹo nhỏ khi làm thủ tục: Khi nộp hồ sơ thành lập chi nhánh hạch toán phụ thuộc, nếu doanh nghiệp muốn kê khai thuế GTGT chung về trụ sở chính ngay từ đầu, tại mục phương pháp tính thuế trong hồ sơ đăng ký phải tích chọn/ghi rõ: “Không phải nộp thuế GTGT”.
3. Phân biệt với Chi nhánh hạch toán độc lập
Để doanh nghiệp có cái nhìn khách quan, dưới đây là cách xử lý thuế GTGT đối với mô hình Chi nhánh hạch toán độc lập:
Dù đặt cùng tỉnh hay khác tỉnh so với trụ sở chính, chi nhánh hạch toán độc lập luôn vận hành như một pháp nhân riêng biệt:
- Có bộ máy kế toán riêng, mở sổ sách kế toán và lập báo cáo tài chính riêng biệt.
- Có mã số thuế riêng, hóa đơn riêng.
- Nghĩa vụ thuế: Luôn luôn tự kê khai và nộp thuế GTGT tại cơ quan thuế nơi chi nhánh đặt trụ sở, không phụ thuộc vào công ty mẹ.
4. Bảng tổng hợp phương thức kê khai thuế GTGT của Chi nhánh
Để dễ dàng tra cứu và áp dụng, kế toán doanh nghiệp có thể tham khảo bảng tổng hợp nhanh dưới đây:
| Loại Chi Nhánh | Vị Trí Địa Lý | Trạng Thái Đăng Ký | Nơi Kê Khai & Nộp Thuế GTGT | Có Phân Bổ Thuế Không? |
| PHỤ THUỘC | Khác tỉnh | Không đăng ký riêng | Trụ sở chính khai và nộp tập trung | Có (Nếu thuộc 5 nhóm ngành đặc thù) |
| Đăng ký kê khai riêng | Chi nhánh tự khai, tự nộp tại địa phương | Không | ||
| Cùng tỉnh | Không đăng ký riêng | Trụ sở chính khai và nộp tập trung | Không | |
| Đăng ký kê khai riêng | Chi nhánh tự khai, tự nộp tại địa phương | Không | ||
| ĐỘC LẬP | Cùng/Khác tỉnh | Mọi trường hợp | Chi nhánh luôn tự khai, tự nộp tại địa phương | Không |
Lời kết
Việc xác định đúng loại hình chi nhánh và nắm rõ quy định phân bổ, kê khai thuế GTGT theo Thông tư 80 sẽ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý và án phạt chậm nộp thuế không đáng có.
Nếu bạn vẫn còn thắc mắc về thủ tục thành lập hoặc cách thiết lập hồ sơ khai thuế ban đầu cho chi nhánh, hãy để lại bình luận hoặc liên hệ với chúng tôi để được tư vấn chi tiết nhất!
