Nguyên tắc xử phạt mới theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP – Hiệu lực từ ngày 16/01/2026

I. Nội dung quy định

Căn cứ pháp lý: Khoản 3 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 5 Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Theo quy định mới, trường hợp người nộp thuế khai sai một hoặc nhiều chỉ tiêu trên các hồ sơ thuế — không bắt buộc phải cùng một sắc thuế — thuộc trường hợp xử phạt về thủ tục thuế, thì chỉ bị xử phạt về một hành vi khai sai chỉ tiêu trên hồ sơ thuế có khung phạt tiền cao nhất trong số các hành vi đã thực hiện.

Đồng thời, cùng một ngày người nộp thuế chậm nộp nhiều hồ sơ khai thuế của cùng một sắc thuế cũng chỉ bị xử phạt về một hành vi chậm nộp có khung phạt tiền cao nhất.

II. Ví dụ minh họa thực tiễn

2.1. Khai sai nhiều chỉ tiêu trong cùng ngày

Căn cứ khung phạt: Điều 12 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (khai sai không dẫn đến thiếu thuế): khoản 1 phạt 500.000 – 1.500.000 đồng; khoản 3 phạt 5.000.000 – 8.000.000 đồng đối với hành vi khai sai các chỉ tiêu liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế.

Tình huống: Ngày 20/3/2026, kế toán nộp đồng thời tờ khai GTGT tháng 2, tờ khai TNDN tạm tính quý I và tờ khai TNCN tháng 2. Cả ba tờ khai đều có sai sót do lỗi phần mềm, không làm thiếu thuế.

• Vi phạm 1 — Tờ khai GTGT: khai sai chỉ tiêu hàng hóa không chịu thuế (Điều 12 khoản 1 NĐ 125/2020): khung phạt 500.000 – 1.500.000 đồng
• Vi phạm 2 — Tờ khai TNDN tạm tính: khai sai chỉ tiêu doanh thu tính thuế (Điều 12 khoản 3 NĐ 125/2020): khung phạt 5.000.000 – 8.000.000 đồng
• Vi phạm 3 — Tờ khai TNCN: khai sai chỉ tiêu số người lao động (Điều 12 khoản 1 NĐ 125/2020): khung phạt 500.000 – 1.500.000 đồng

Áp dụng nguyên tắc mới: Chỉ xử phạt theo vi phạm 2 — hành vi có khung phạt cao nhất (5.000.000 – 8.000.000 đồng). Vi phạm 1 và 3 không bị xử phạt riêng, không cộng dồn.

So sánh với quy định cũ: Nếu áp dụng NĐ 125/2020 chưa sửa đổi, mức phạt cộng dồn tối đa có thể lên đến 11.000.000 đồng (1.500.000 + 8.000.000 + 1.500.000). Với NĐ 310/2025, doanh nghiệp chỉ chịu tối đa 8.000.000 đồng.

2.2. Chậm nộp nhiều tờ khai cùng một sắc thuế trong cùng ngày

Căn cứ khung phạt: Điều 13 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi khoản 10 Điều 1 NĐ 310/2025): chậm 1–30 ngày phạt 2.000.000 – 5.000.000 đồng; chậm 31–60 ngày phạt 5.000.000 – 8.000.000 đồng; chậm 61–90 ngày phạt 8.000.000 – 15.000.000 đồng.

Tình huống: Ngày 25/4/2026, doanh nghiệp nộp đồng thời 3 tờ khai thuế GTGT còn tồn đọng: tờ khai tháng 1 (chậm 85 ngày), tháng 2 (chậm 55 ngày) và tháng 3 (chậm 25 ngày).

• Tờ khai GTGT tháng 1: chậm 85 ngày — khung phạt 8.000.000 – 15.000.000 đồng (Điều 13 khoản 3)
• Tờ khai GTGT tháng 2: chậm 55 ngày — khung phạt 5.000.000 – 8.000.000 đồng (Điều 13 khoản 2)
• Tờ khai GTGT tháng 3: chậm 25 ngày — khung phạt 2.000.000 – 5.000.000 đồng (Điều 13 khoản 1)

Áp dụng nguyên tắc mới: Cả ba tờ khai đều thuộc cùng một sắc thuế (GTGT) và được nộp trong cùng ngày 25/4/2026. Chỉ xử phạt theo tờ khai tháng 1 — hành vi có khung phạt cao nhất (8.000.000 – 15.000.000 đồng).

Lưu ý: Ngoài tiền phạt hành chính, doanh nghiệp vẫn phải nộp tiền chậm nộp thuế tính theo 0,03%/ngày trên số tiền thuế phát sinh từng tờ khai (nếu có).

So sánh với quy định cũ: Nếu áp dụng NĐ 125/2020 chưa sửa đổi, mức phạt cộng dồn tối đa có thể lên đến 28.000.000 đồng (15.000.000 + 8.000.000 + 5.000.000). Với NĐ 310/2025, doanh nghiệp chỉ chịu tối đa 15.000.000 đồng.

III. Phạm vi áp dụng và giới hạn cần lưu ý

3.1. Điều kiện “cùng ngày”

Nguyên tắc gộp phạt chỉ áp dụng khi các hành vi khai sai xảy ra trong cùng một ngày. Nếu các sai sót nằm ở các kỳ khai thuế khác nhau và bị phát hiện vào các thời điểm khác nhau, mỗi hành vi vẫn được xử lý độc lập theo quy định.

3.2. Chỉ áp dụng cho vi phạm thủ tục thuế

Nguyên tắc này áp dụng cho hành vi khai sai thuộc nhóm xử phạt về thủ tục thuế. Nếu hành vi khai sai dẫn đến thiếu thuế hoặc được xác định là trốn thuế, khung phạt và cơ chế tính toán khác biệt hoàn toàn — có thể tính theo bội số số thuế thiếu từ 1 đến 3 lần.

IV. Tác động thực tiễn với doanh nghiệp

4.1. Giảm rủi ro tài chính từ lỗi kỹ thuật hàng loạt

Trong thực tế, một lỗi đầu vào trên phần mềm kế toán có thể kéo theo sai sót đồng thời ở nhiều tờ khai khác nhau. Với quy định cũ, mỗi tờ khai sai là một lần phạt — một lỗi kỹ thuật nhỏ có thể thành khoản phạt lớn bất ngờ. Nghị định 310 chấm dứt tình trạng này.

4.2. Khuyến khích khai bổ sung toàn diện

Khi doanh nghiệp tự phát hiện sai sót ở nhiều hồ sơ, quy định mới khuyến khích khai bổ sung đầy đủ tất cả một lúc — thay vì lo ngại rằng khai bổ sung nhiều hồ sơ đồng nghĩa với nhiều lần phạt cộng dồn. Đặc biệt khi kết hợp với cơ chế miễn xử phạt khi tự nguyện nộp đủ thuế trước thanh tra, đây là cơ sở pháp lý quan trọng để doanh nghiệp chủ động khắc phục sai sót định kỳ.

V. Lưu ý khi áp dụng trong thực tiễn xử lý vi phạm

• Khi lập biên bản vi phạm, doanh nghiệp nên yêu cầu cơ quan thuế ghi rõ ngày thực hiện từng hành vi để có cơ sở viện dẫn nguyên tắc gộp phạt
• Nguyên tắc này không áp dụng cho hành vi khai sai dẫn đến thiếu thuế hoặc trốn thuế — hai nhóm này vẫn tính phạt theo bội số số tiền thuế
• Kết hợp với cơ chế miễn xử phạt khi tự nguyện khai bổ sung (khoản 7 Điều 1 Nghị định 310), doanh nghiệp nên thiết lập lịch rà soát hồ sơ thuế định kỳ mỗi quý